Idiopathic Inflammatory Myopathies (IIM) 🧠⚡
MCQ.
Skeletal Muscle Disorders 🧬العضلات ممكن تتأثر بأسباب كتيرة، بنقسمها كالتالي:
Non-inflammatory muscle disorders:
Hereditary: زي دوشن Duchenne dystrophy.Endocrinal: زي كوشينج Cushing syndrome أو خمول الدرقية Hypothyroidism.Metabolic: أمراض التخزين Storage diseases.Electrolyte disturbance: زي نقص البوتاسيوم Hypokalemic myopathy أو نقص الكالسيوم Hypocalcemia.Inflammatory Muscle Diseases:
Idiopathic Inflammatory Myopathies (IIM): موضوعنا الأساسي وتشمل:
Polymyositis (PM).Dermatomyositis (DM).Inclusion Body Myositis (IBM).Juvenile DM-PM.Myositis with CTD (زي SLE, Scleroderma, RA, Sjögren's).Myositis secondary to infectious agents.Myositis with malignancy.Drug- and toxin-induced myositis.IIM 📊أمراض الـ IIM عبارة عن مجموعة نادرة ومتنوعة بتتميز بضعف عضلي قريب ومزدوج ومزمن Chronic, progressive, symmetrical proximal muscle weakness.
Female : Male = 2 : 1.Bimodal distribution: بيمسك ذروتين: الأولى للأطفال من 7-10 سنوات، والثانية للبالغين من 45-60 سنة.IBM والـ Myositis with malignancy بيكونوا أشهر فوق سن الـ 50 سنة.تنبيه إكلينيكي حرج Clinical Alert: فيه مرضى بيجوا بطفح جلدي من غير ضعف عضلي واضح، وبنسميها Dermatomyositis sine myositis. المرضى دول عندهم خطر كبير يجيلهم مرض رئوي تليفي حاد Aggressive Interstitial Lung Disease (ILD)!
إزاي المرض بيحصل؟ Pathogenesis:
Non-suppurative inflammation بتسلل الخلايا اللمفاوية Mononuclear lymphocytic infiltrates.Dermatomyositis، المتممة Complement system بتلعب دور رئيسي في تدمير الأوعية الدموية والأنسجة.Polymyositis (PM) 🏥ضعف العضلات القريبة Proximal muscle weakness هو العرض الأساسي في 90% إلى 95% من الحالات وبيكون بطيء ومترامي Insidious onset.
العضلات المتأثرة وكيف يشتكي المريض؟
Shoulder girdle: المريض يقولك: "مش عارف أسرّح شعري" Difficulty in hair combing أو "مش عارف أرفع حاجة على الرف".Pelvis girdle: صعوبة في طلع السلم Climbing stairs أو القومة من الكرسي Standing from sitting position.Neck flexors: الرقبة تقع لورا Neck extension، وبعدين تتعب وما يقدرش يرفع رأسه من على المخدة.Respiratory & Swallowing:
Diaphragm & Intercostal -> صعوبة تنفس.Pharynx & Upper 1/3 esophagus -> صعوبة بلع Dysphagia.Cardiac muscles: اعتلال عضلة القلب Dilated cardiomyopathy أو اضطراب النبض.Ocular muscles لا تتأثر أبداً NEVER involved في الـ Polymyositis أو الـ Dermatomyositis!Ptosis / Diplopia، فكر فوراً في Myasthenia Gravis ومش PM/DM!
الأعراض خارج العضلات Extra-muscular manifestations:
ECG changes، اضطرابات التوصيل Conduction disturbances، وتسارع أذيني Supraventricular arrhythmias.Interstitial fibrosis والتهاب الرئة الخلالي Interstitial pneumonitis.Arthralgia، سخونية Fever، وظاهرة رينود Raynaud's phenomenon.Dermatomyositis (DM) والعلامات الجلدية المميزة 🎨في الـ Dermatomyositis، الطفح الجلدي Rash بيظهر الأول في 95% من الحالات، بينما الضعف العضلي بيكون موجود عند التقديم في 50-60% بس، وعشان كده المتابعة مهمة جداً!
Heliotrope rash: تغير لون الجفون للون البنفسجي Violaceous discoloration مع ورم حول العين Periorbital edema.Gottron's papules / sign: بقع أو حطاطات حمراء/بنفسجية وقشور متناظرة فوق أسطح المفاصل MCP, IP joints, Elbows, Knees.Mechanic's Hands: خطوط أفقية غامقة ومشققة على جاف جانب وباطن الأصابع (كأنها إيد ميكانيكي مشحمة!).Shawl sign: احمرار في أعلى الظهر والكتفين (مكان الشال).V sign: احمرار في مقدمة الرقبة وأعلى الصدر (شكل فتحة قميص V).Holster sign: طفح جلدي على الفخذ من الخارج (مكان جراب المسدس).Periungual capillary changes.Calcinosis: ترسبات كالسيوية صلبة غير مؤلمة في الجلد وتحت الجلد (بالذات في الكوع والركبة)، وممكن تفتح وتطلع مادة بيضاء زي الطباشير Chalky white material. (أكثر شيوعاً في الأطفال Juvenile DM).Myositis الأخرى (IBM, CTD, Malignancy) 🔍1. التهاب العضلات بالاستنعاش Inclusion Body Myositis (IBM):
Older men (>50 years).Polymyositis؟ (سؤال امتحان شائع 🔴):
Focal, distal, or asymmetric weakness (بعكس الـ PM اللي بيكون proximal & symmetric).Borderline enzyme elevation.Neurogenic or mixed myopathic.Poor response to therapy!Biopsy بنلاقي: Rimmed vacuoles و Eosinophilic cytoplasmic inclusions.2. الـ Myositis الملازم للأورام الخبيثة Myositis with Malignancy:
PM/DM أكتر بـ 4 أضعاف 4 times greater مقارنة بغيرهم!PM/DM عندهم أورام مخفية.Dermatomyositis (DM) ارتباطه بالأورام أعلى بكتير من الـ PM.Myositis ممكن يسبق ظهور الورم بسنة أو سنتين في 70% من الحالات!Ovarian (شهير جداً في الستات)، الثدي، القولون، المثانة، والبنكرياس.Workup & Criteria 🔬الفحوصات المعملية والتشخيصية:
Acute Phase Reactants: ارتفاع ESR و CRP.Muscle Enzymes:
Creatine Kinase (CK): الأهم والأكثر حساسية، بيرتفع أكتر من 10 أضعاف المعدل الطبيعي!AST, ALT, LDH, و Aldolase.Autoantibodies:
ANA إيجابي في أكتر من 50% من الحالات.Myositis-Specific Antibodies:
Anti-Jo-1: مرتبط بحالة Antisynthetase syndrome (التهاب عضلات + تليف رئة ILD + أيدي الميكانيكي + ظاهرة رينود).Anti-Mi-2: مرتبط بالـ Classic Dermatomyositis ويكون استجابته للعلاج ممتازة.EMG Triad (الثلاثية الكلاسيكية):
Increased insertional activity, fibrillations & sharp positive waves.Spontaneous bizarre high-frequency discharges.Polyphasic motor-unit potentials of low amplitude and short duration.ملاحظة: الثلاثية الكاملة بتظهر في 40% بس، و 10-15% رسم العضلات بيكون طبيعي تماماً!
| المرض | نوع الخلايا الملتهبة | موقع الالتهاب والتغيرات Histology |
|---|---|---|
Dermatomyositis (DM) |
B cells + CD4+ T cells |
حول الأوعية الدموية Perivascular infiltrate + ضمور حول الحزم Perifascicular atrophy + نقص الشعيرات. |
Polymyositis (PM) |
Mononuclear cells + CD8+ T cells |
داخل الحزمة العضلية Endomysial infiltrate + موت ألياف العضلات Myonecrosis (بشكل بؤري). |
Inclusion Body Myositis (IBM) |
زي الـ PM (خلايا CD8+ T) |
زي الـ PM بلس: فجوات مؤطرة Rimmed vacuoles + شوائب سيتوبلازمية حمضية Eosinophilic cytoplasmic inclusions. |
لتشخيص الـ PM/DM بنعتمد على المعايير الخمسة الشهيرة لـ Bohan and Peter:
Symmetric progressive proximal muscle weakness.CK, Aldolase, LDH, AST).EMG triad.Muscle biopsy.Dermatomyositis rash.Treatment Outline 💊Corticosteroids.Prednisone 40–60 mg/day بالفم.CK في الدم.Immunosuppressants:
Steroid-sparing agents وبتعالج الأعراض الخارج عضلية الخطيرة.Methotrexate (MTX): هو خط الدفاع الأول بعد الكورتيزون في الحالات المقاومة للكورتيزون Steroid-refractory.Azathioprine (AZA): فعال جداً، ودمج MTX + AZA ممتاز لو كل واحد لوحده فشل!Mycophenolate mofetil (MMF): جرعة 1-1.5 جرام مرتين يومياً.Hydroxychloroquine (HCQ): (200-400 مجم/يوم) مفيد جداً لعلاج أعراض الجلد.Refractory Cases:
Cyclophosphamide في الحالات الشديدة جداً.Cyclosporine & Tacrolimus.Intravenous Immunoglobulin (IVIG).Rituximab (مضاد CD20).Sun avoidance ووضع واقي شمس لأن طفح الـ DM حساس للضوء Photosensitive. العلاج المبكر يمنع تلف وضمور العضلات Muscle atrophy.Dermatomyositis (DM).Creatine Kinase (CK) حيث يرتفع لأكثر من 10 أضعاف.
Inclusion Body Myositis (IBM).Rimmed vacuoles بالإضافة إلى Eosinophilic cytoplasmic inclusions.
Ocular muscles are NEVER involved لا تتأثر مطلقاً في الـ PM أو الـ DM، وإذا وُجدت فكر في Myasthenia Gravis.
PM = CD8+ T cells + Endomysial + Proximal weakness
DM = CD4+ T cells / B cells + Perivascular / Perifascicular + Skin Rashes + Malignancy risk (4x)
IBM = Older males + Distal weakness + Rimmed Vacuoles + Refractory to Steroids
Anti-Jo-1 = Antisynthetase syndrome (ILD + Mechanic's hands)
Anti-Mi-2 = Classic DM with good treatment response
First Line Therapy = High-dose Prednisone (40-60 mg)